Co zobaczyłam, projektując okładkę do 

„Najgroźniejszego dogmatu ludzkości”?

Kiedy siadam do nowego projektu graficznego, moim pierwszym zadaniem nigdy nie jest dobór kolorów, fontów czy kompozycji. Moim pierwszym zadaniem jest zrozumienie. Jako projektantka muszę wejść w umysł autora, poczuć rytm jego słów i uchwycić sam rdzeń przekazu, aby móc ubrać go w jedną, uderzającą formę wizualną. Zazwyczaj jest to proces rzemieślniczy, czasem artystyczny. Jednak kiedy na moim wirtualnym biurku wylądował tekst polskiego wydania książki „Najgroźniejszy dogmat ludzkości” (oryg. *The Most Dangerous Superstition*) autorstwa Larkena Rose’a, proces ten zamienił się w fascynujące studium ludzkiej psychiki. 

Czytając kolejne rozdziały po to, by wyłuskać z nich koncepcję na okładkę, zaczęłam dostrzegać coś, co początkowo wydawało się jedynie ciekawą koncepcją filozoficzną, a z czasem przybrało formę bardzo realnego, wszechobecnego wzorca. Zauważyłam w naszym społecznym systemie wyraźny, głęboko zaimplementowany kod. Algorytm służący do programowania ludzkich umysłów tak, aby bezrefleksyjnie podążały za autorytetami – autorytetami, które z logicznego punktu widzenia wcale nie działają dla dobra ludzkości.

Nie piszę tego z pozycji osoby przerażonej, nie mam zamiaru snuć tu mrocznych, apokaliptycznych wizji ani straszyć ukrytymi spiskami. Kiedy patrzę na to zjawisko, czuję się raczej jak zewnętrzny obserwator, analityk przyglądający się zachowaniom niby niezwykle inteligentnego gatunku, który w jednym, konkretnym aspekcie swojego istnienia całkowicie zignorował prawa logiki. 

Larken Rose w swojej książce rozkłada ten fenomen na czynniki pierwsze. Tytyłowy „najgroźniejszy dogmat” to wcale nie religia, ideologia polityczna czy kult. To głęboko zakorzeniona, ślepa wiara w koncepcję „Władzy”. To iluzja, że istnieje grupa ludzi, która z racji posiadanych tytułów, urzędów czy mundurów, ma moralne prawo do robienia rzeczy, które dla każdego zwykłego człowieka byłyby uznane za zbrodnię, kradzież lub niemoralny przymus. 

Jako kobieta, która na co dzień zajmuje się komunikacją wizualną, byłam zdumiona tym, jak gładko ten kod został w nas wgrany. Od wczesnego dzieciństwa, przez system edukacji, aż po przekazy medialne, uczy się nas, że posłuszeństwo wobec systemu jest cnotą, a kwestionowanie woli odgórnych struktur to anarchia i chaos. To oprogramowanie działa tak bezbłędnie, że większość z nas nawet nie zauważa jego istnienia. Działamy na autopilocie.

Z perspektywy czystej logiki, na co zresztą trafnie wskazuje Rose, ten system jest pełen błędów. Zastanówmy się nad tym na chłodno: wszyscy zgadzamy się, że nie wolno mi podejść do sąsiada i pod groźbą użycia siły zabrać mu części jego wypłaty, by sfinansować cel, który ja uważam za słuszny. Zostalibyśmy natychmiast uznani za przestępców. Jednak zjawisko to staje się magicznie akceptowalne, a wręcz pożądane, gdy aktu tego dokonuje instytucja państwowa. Matematyka moralności w tym miejscu po prostu się nie zgadza. Delegujemy na innych prawa, których sami nie posiadamy. Jak to możliwe, że miliardy dobrych, empatycznych i mądrych ludzi na co dzień akceptuje ten nielogiczny paradoks? 

Odpowiedzią jest właśnie ten wdrukowany w nasze umysły kod. Przez wieki ewoluowaliśmy w strukturach hierarchicznych i dziedziczymy pewną psychologiczną skłonność do zrzucania odpowiedzialności za własne życie na barki przywódców. Wierzymy – wbrew dowodom historycznym i współczesnym – że politycy, urzędnicy i twórcy prawa mają na uwadze nasze najwyższe dobro. Obserwacja świata pokazuje jednak coś zupełnie innego. Struktury władzy z natury dążą do własnego przetrwania i ekspansji, często kosztem wolności, dobrobytu i spokoju obywateli. Nie jest to złośliwość poszczególnych jednostek, to po prostu mechanika działania tego konkretnego systemu operacyjnego. Instytucje oparte na przymusie nigdy nie będą optymalnie służyć ludziom opierającym swoje relacje na dobrowolności.

Projektując okładkę do tej książki, długo zastanawiałam się, jak ująć to w jednym obrazie. Jak zilustrować klatkę, której pręty są utkane wyłącznie z myśli i wierzeń? Jak pokazać ten moment wahania, w którym człowiek uświadamia sobie, że drzwi do wolności są otwarte, a jedynym, co go powstrzymuje, jest jego własny, zaprogramowany strach przed samodzielnym myśleniem? Starałam się, aby projekt nie był agresywny, lecz skłaniający do refleksji. Chciałam, by był jak lustro, w którym czytelnik może dostrzec swoje własne, nieuświadomione blokady.

Mimo chłodnej analizy tego społecznego zapętlenia, jestem pełna nadziei. Obserwując otaczający mnie świat, widzę, że coraz więcej osób zaczyna dostrzegać błędy w tym oprogramowaniu. Ludzie są zmęczeni ciągłymi kryzysami generowanymi przez odgórne zarządzanie, widzą rozziew pomiędzy obietnicami autorytetów a rzeczywistością. W erze powszechnego dostępu do informacji proces wybudzania się z tego "dogmatu" przyspiesza. Zmiana, o której pisze Larken Rose, nie wymaga rewolucji na ulicach, rozlewu krwi czy obalania rządów siłą. To byłaby jedynie zmiana jednych autorytetów na inne, co nie rozwiązuje problemu. Prawdziwa zmiana, w którą głęboko wierzę, zachodzi w pojedynczym ludzkim umyśle. To cichy, wewnętrzny proces "odinstalowania" szkodliwego kodu. Gdy człowiek uświadamia sobie, że jest jedynym i ostatecznym właścicielem samego siebie, cały iluzoryczny gmach władzy po prostu traci nad nim moc.Dlatego też umieściłam na okładce człowieka który odwraca się od tej całej narracji tyłem i odchodzi. Wszyscy myślą że jest on czarną owcą, ale on poprostu usunął ten błędny kod ze swojego oprogramowania.

Uważam, że "Najgroźniejszy dogmat ludzkości" to coś więcej niż tylko książka. To narzędzie diagnostyczne dla naszego intelektu. To podręcznik do samodzielnego debugowania własnego umysłu z fałszywych założeń o naturze społeczeństwa.

Jeśli czytasz te słowa i czujesz, że doskonale rozumiesz, o czym mówię; jeśli sam już dawno dostrzegłeś ten brak logiki w ślepym posłuszeństwie i widzisz, że król jest nagi – mam dla Ciebie pewną propozycję. Wszyscy mamy w swoim otoczeniu bliskich: rodziców, przyjaciół, rodzeństwo, którzy wciąż mocno tkwią w tym systemowym kodzie. To dobrzy ludzie, którzy z czystych intencji ufają autorytetom, śledzą wiadomości z zapartym tchem, żyją w ciągłym stresie o to, co "władza" zrobi jutro i święcie wierzą, że system działa w ich interesie, mimo iż codzienność udowadnia im coś zupełnie przeciwnego.

Często próbujemy z nimi dyskutować, co kończy się frustracją po obu stronach. Trudno jest przebić się przez oprogramowanie, używając jedynie własnych argumentów. Dlatego zachęcam Cię: zamiast kolejnej jałowej debaty przy rodzinnym stole, podaruj tej osobie w prezencie „Najgroźniejszego dogmatu ludzkości”. 

To może być najlepszy prezent, jaki komuś zrobisz – szansa na wolność intelektualną. Larken Rose pisze w sposób tak klarowny, logiczny i pozbawiony emocjonalnego szantażu, że nie da się z nim kłócić na poziomie racjonalnym. Książka ta nie atakuje konkretnych polityków czy partii; ona punktuje sam fundament ich istnienia. Nawet jeśli obdarowana osoba nie zgodzi się z autorem od razu, słowa te zasieją w jej umyśle ziarno wątpliwości. A wątpliwość jest pierwszym, niezbędnym krokiem do przebudzenia logiki. 

Zaprojektowanie okładki do tej książki było dla mnie ciekawym wyzwaniem. Przy którym zrozumiałam że świat nie jest chaotyczny z natury – jest po prostu źle zarządzany przez iluzję, w którą zdecydowaliśmy się wierzyć. Zmieńmy nasze przekonania, oprzyjmy je na logice, empatii i poszanowaniu cudzej wolności, a świat zmieni się sam, organicznie i w pokoju. Wszystko zaczyna się od odrzucenia najgroźniejszego dogmatu.

Justyna Reicher.

To jest element tekstowy. Kliknij ten element dwukrotnie, aby edytować tekst. Możesz też dowolnie zmieniać rozmiar i położenie tego elementu oraz wszelkie parametry wliczając w to tło, obramowanie i wiele innych. Elementom tekstowych możesz też ustawić animację, dzięki czemu, gdy użytkownik strony wyświetli je na ekranie, pokażą się one z wybranym efektem.

Kontakt

kontakt@ideowo.com

tel. 506 449 217